NOWELIZACJE PRAWA O RUCHU DROGOWYM

Ważniejsze nowelizacje prawa o ruchu drogowym

Obowiązującą ustawę "Prawo o ruchu drogowym" uchwalono 20 czerwca 1997 roku. Od tego czasu, do końca roku 2010, miało miejsce 57 jej nowelizacji o różnym zakresie i znaczeniu dla zwykłego uczestnika ruchu drogowego. Zapewne będą i następne nowelizacje. Zatem jeśli nawet mamy kodeks drogowy w domu to nie jesteśmy pewni czy wszystkie jego zapisy są aktualne. Naszym celem będzie przybliżanie zmian tego prawa, które rodzą obowiązki i mają wpływ na stan bezpieczeństwa.

Zmiany wprowadzone ustawą z dnia 22.07.2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr. 152 poz. 1018 z 2010 r.)

Zakres obowiązywania - Dotychczas "kodeks drogowy" szczegółowe zasady ruchu drogowego odnosił jedynie do dróg publicznych oraz do oznakowanych odpowiednimi znakami drogowymi stref zamieszkania. Na pozostałych drogach o statusie niepublicznym (drogi dojazdowe, wewnętrzne, osiedlowe, parkingi i place poza pasem drogi) "kodeksowe" zasady ruchu miały zastosowanie jedynie wówczas - gdy było "...to konieczne dla uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa uczestników tego ruchu." W sytuacji braku takiego zagrożenia można było np. przemieścić samochód nocą bez włączenia świateł zewnętrznych, lub bez posiadania przez kierującego odpowiedniego prawa jazdy.

Nowe pojęcie "strefa ruchu" Nowelizacja wprowadza pojęcie strefy ruchu, w obrębie której - podobnie jak na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania obowiązują już szczegółowe przepisy prawa o ruchu drogowym. Jako "strefę ruchu" zdefiniowano obszar obejmujący conajmniej jedną drogę wewnętrzną, na który wjazdy i wyjazdy oznaczone są odpowiednimi znakami drogowymi. Z kolei za "drogę wewnętrzną" znowelizowana także ustawa o drogach publicznych uznała "...drogi, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg". W szczególności do strefy ruchu (pod warunkiem odpowiedniego oznakowania) zalicza się drogi w osiedlach mieszkaniowych, drogi dojazdowe do gruntów rolnych, leśnych, do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców. Ustawa nowelizuje również przepisy kodeksu karnego i kodeksu wykroczeń, uzupełniając zawarte w nich pojęcia drogi publicznej i strefy zamieszkania, gdzie zabronione są określone zachowania uczestnika ruchu - o pojęcie strefy ruchu. Między innymi prowadzenie pojazdu innego, niż mechaniczny (np. jazda rowerem) przez osobę w stanie po użyciu alkoholu (poziom alkoholu we krwi do 0,5 promile) w strefie ruchu - jest zagrożone obecnie taką samą karą, jak popełnienie tego czynu na drodze publicznej.

Usuwanie pojazdu z drogi Ustawa zezwala także na usuwanie pojazdu z drogi na koszt właściciela także pozostawionego w miejscu:

• przeznaczonym dla pojazdu osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej - a parkujący pojazd nie był oznakowany kartą parkingową;
• oznaczonym znakiem wskazującym, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela.

Dyspozycję usunięcia pojazdu może wydać policjant oraz strażnik gminny (miejski) z własnej inicjatywy, lub interweniujący na wezwanie zarządcy terenu. Ustawa określa również maksymalne kwoty opłat za usunięcie pojazdu i każdą dobę przechowania go na strzeżonym parkingu.

Zmiany wprowadzone ustawą z dnia 29.10.2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr.225 poz. 1466 z 2010 r.)

Podwyższenie dozwolonych prędkości Z dniem 31 grudnia 2010 r weszły w życie przepisy pozwalające kierowcom samochodów osobowych, motocykli oraz samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t na rozwijanie prędkości:

• na autostradzie - do 140 km/h,
• na drodze ekspresowej dwujezdniowej - do 120 km/h.

Pozostałe limity dopuszczalnej prędkości nie uległy zmianom.

Zwiększenie uprawnień inspektorów ITD Z tym samym dniem inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego otrzymali uprawnienia do kontroli ruchu każdego kierującego pojazdem (także prywatnym samochodem osobowym lub motocyklem przeznaczonym do użytku własnego) - który naruszył przepisy o ruchu drogowym lub spowodował zagrożenie jego bezpieczeństwa, ze sprawdzaniem stanu trzeźwości włącznie.

Utworzenie i uprawnienia CANNRD Z dniem 1 lipca 2011 r. Generalny Inspektor Transportu Drogowego uruchomi w Warszawie Centrum Automatycznego Nadzoru Nad Ruchem Drogowym, do którego kierowane będą - drogą elektroniczną - zarejestrowane automatycznie przewinienia kierowców. Dotyczyć to będzie przewinień rejestrowanych automatycznie przez stacjonarne fotoradary i rejestratory wykroczeń (bez przewinień rejestrowanych mobilnymi wideoradarami i ręcznymi radarowymi miernikami prędkości). Po automatycznej identyfikacji właściciel pojazdu (domniemany sprawca przewinienia) otrzyma wezwanie do uiszczenia mandatu. Jeżeli pojazdem kierowałaby osoba nie będąca posiadaczem lub właścicielem pojazdu - właściciel będzie zobowiązany do wskazania osoby, która w oznaczonym czasie kierowała pojazdem. Niewskazanie osoby faktycznie kierującej pojazdem narazi właściciela na karę grzywny przewidzianej w kodeksie wykroczeń. Ponieważ czynności związane z korespondencyjnym ustalaniem osoby faktycznie kierującej pojazdem są czasochłonne - mandat na sprawcę zarejestrowanego automatycznie przewinienia może być w takich przypadkach nałożony w terminie do 180 dni od ujawnienia tego przewinienia.

Do dnia 30 marca 2011 r. Generalny Inspektor Transportu Drogowego przejmie w posiadanie wszystkie stacjonarne urządzenia rejestrujące automatycznie przewinienia i ich obudowy umieszczone w pasie drogowym. Instalowanie automatycznych fotoradarów, rejestratorów i ich obudów będzie dokonywane przez zarządcę drogi za zgodą Generalnego Inspektora Transportu Drogowego. Upoważnienie do eksploatowania takich urządzeń stacjonarnych i ich obudów znowelizowana ustawa przyznała zarządcom drogi, Policji, Inspekcji Transportu Drogowego i strażom gminnym (miejskim).

Dodatkowe uprawnienia strażników gminnych (miejskich) Strażnicy uzyskaly uprawnienia do wykorzystywania urządzeń do automatycznej rejestracji przewinień - zainstalowanych w samochodzie. Urządzeń tych nie będzie można jednak wykorzystywać wówczas, gdy pojazd straży będzie w ruchu. Kontrole ruchu drogowego dokonywane przez straże z wykorzystaniem urządzeń rejestrujących mogą odbywać się na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich oraz drogach krajowych w obszarze zabudowanym, w miejscu i czasie uzgodnionym z właściwym komendantem powiatowym (miejskim) Policji.

Nadal eksploatowane będą rejestratory mobilne (wideorejestratory instalowane w radiowozach policyjnych i na pokładach śmigłowców oraz policyjne ręczne mierniki radarowe). Ustawa dopuszcza także możliwość "odcinkowych" kontroli prędkości na dłuższych odcinkach drogi, poprzez porównanie rzeczywistego czasu przejazdu kontrolowanego pojazdu na określonym odcinku drogi z czasem wynikającym z obowiązującego limitu prędkości. Znowelizowane przepisy dopuszczą także możliwość tolerowania błędu kierowcy w utrzymywaniu dopuszczalnej prędkości w granicach nie przekraczających 10 km/h. Wyeliminowana została istniejąca dotychczas możliwość instalowania fotoradarów przez niewymienione w ustawie podmioty gospodarcze, oraz w miejscach nie uzasadniających szczególnego nadzoru nad bezpieczeństwem ruchu drogowego. Wpływy finansowe z tytułu mandatów będą w całości przeznaczone na finansowanie utrzymania i modernizacji sieci i infrastruktury drogowej, oraz działalność edukacyjną i promującą bezpieczeństwo ruchu drogowego.

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. O kierujących pojazdami (Dz.U. nr. 30 poz. 151 z 2011r.)

W dniu 5 stycznia 2011 r. sejm uchwalił zapowiadaną od pewnego czasu ustawę o kierujących. Była ona przygotowywana i konsultowana przez całe minione dziesięciolecie. Zawiera - w porównaniu z aktualnie obowiązującym stanem prawnym - wiele istotnych zmian dotyczących kategorii uprawnień do kierowania pojazdami, szkolenia i sprawdzania kwalifikacji kierujących pojazdami, oraz uzyskiwania i cofania uprawnień do kierowania. Najważniejsze nowelizacje dotyczą:

Terminy ważności praw jazdy i warunki ich przedłużania. Począwszy od 2013 roku uprawnienia obejmujące kategorie A, B i T wydawane będą na okres 15 lat, - z możliwością przedłużania na kolejny taki okres na wniosek zainteresowanego kierowcy - zaś prawa jazdy obejmujące kategorie C i D na lat 5 - jeżeli orzeczenia lekarskie i psychologiczne nie narzucą okresu krótszego. Przedłużenie ważności uprawnień kategorii C i D będzie uwarunkowane przedstawieniem odpowiednich orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Przedłużenie ważności uprawnień pozostałych kategorii będzie wymagać złożenia odpowiedniego oświadczenia o stanie swego zdrowia przez posiadacza prawa jazdy.

Nowe kategorie praw jazdy i innowacje dot. już obowiązujących. Od stycznia 2013 roku - młodzież będzie mogła zdobyć nowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM i A2, oraz wejdą w życie zmiany dotyczące uprawnień kategorii A1, A, B1 i B. Kategoria AM obejmie uprawnienia do kierowania motorowerem oraz czterokołowcem lekkim - zastępując uprawnienia w postaci karty motorowerowej przyznawane dotychczas przez dyrektorów szkół ponadpodstawowych. Kategoria A1 ograniczy moc silników i masę motocykli do 11 kW oraz stosunek masy do mocy silnikado 0,1 kW/kg (jedynie dla motocykla trójkołowego moc silnika może sięgnąć do 15 kW). Dla kategorii A2 analogiczne wartości sięgają do 35 kW oraz 0,2 kW/kg. Dopiero kategoria A nie będzie zawierać ograniczeń mocy silnika i masy motocykla, ale przyznawana będzie pod warunkiem ukończenia 24 lat. Obniżenie tego limitu wieku do 20 lat obejmie kierowców posiadających już od 2 lat uprawnienia kategorii A2. Kategoria A2 będzie mogła być uzyskana po ukończeniu 18 lat, A1 - po ukończeniu 16 lat, kategoria AM - 14 lat.

Dwuletni okres próbny dla osób, które po raz pierwszy uzyskają uprawnienia kategorii B. W ciągu pierwszych ośmiu miesięcy okresu próbnego posiadacza prawa jazdy kategorii B będą obowiązywać dodatkowe ograniczenia dopuszczalnej prędkości (50 km/h w obszarze zabudowanym, 80 km/h poza obszarem zabudowanym oraz 100 km/h na autostradzie i dwujezdniowej drodze ekspresowej), oznaczenie samochodu nalepkami z zielonym symbolem liścia klonu, odbycie dokształcającego przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz dodatkowego szkolenia praktycznego w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym. W tym samym okresie "młodego" kierowcę obejmie zakaz podejmowania pracy zarobkowej w charakterze kierowcy pojazdu określonego w uprawnieniach kategorii B, oraz zakaz osobistego wykonywania działalności gospodarczej polegającej na kierowaniu takim pojazdem. Popełnienie w okresie próbnym dwu wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, usankcjonowanych karą mandatu karnego lub prawomocnym wyrokiem sądowym - spowoduje przedłużenie okresu próbnego o kolejne dwa lata; dodatkową restrykcją będzie obowiązek dodatkowego przeszkolenia w postaci kursu reedukacyjnego, oraz kontrolnego badania psychologicznego. Popełnienie w okresie próbnym trzech "sankcjonowanych" wykroczeń lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, podobnie jak nieprzedstawienie wymaganego orzeczenia psychologicznego, pociągnie za sobą administracyjną decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Ponowne uzyskanie cofniętych uprawnień będzie możliwe po przejściu od nowa szkolenia oraz egzaminu państwowego.

Złagodzenie restrykcji za przekroczenie limitu 24 punktów. Obejmie kierowców, których nie obowiązuje już okres próbny. Będą oni zobowiązani do poddania się przeszkoleniu w postaci kursu reedukacyjnego oraz poddania się badaniu psychologicznemu, bez kierowania na "kontrolny" egzamin sprawdzający. Cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami wobec tych osób nastąpi w razie ponownego przekroczenia liczby 24 punktów za naruszanie przepisów ruchu drogowego w okresie 5 lat od dnia wydania skierowania na kurs reedukacyjny. Należy przy tym dodać, że w przypadku jednoczesnego popełnienia kilku naruszeń, odpowiadające im punkty będą nadal sumowane; jeżeli jednak uzyskana suma przekroczy 10, kierowcy przypisze się jedynie 10 punktów. Punkty za przewinienia nadal będą usuwane z centralnej ewidencji kierowców po upływie roku od daty ukarania.

Wprowadzono okresowe, zunifikowane formy dokształcania dla instruktorów nauki jazdy oraz wykładowców, a także egzaminatorów kierowców.

Zmiany w ustawie "Prawo o ruchu drogowym. Prócz przedstawionych wybiórczo zmian, ustawa o kierujących wprowadza także szereg zmian w przepisach ustawy "Prawo o ruchu drogowym". Między innymi zdefiniowane zostały pojęcia "czterokołowca" i "czterokołowca lekkiego", znowelizowano pojęcia "motocykla" i "motoroweru". Jednoznacznie sformułowany został zakaz jazdy czterokołowcami na autostradzie i drodze ekspresowej, a ich kierujący i pasażerowie zostali zobowiązani do używania w czasie jazdy kasków ochronnych (z wyłączeniem pojazdów wyposażonych fabrycznie w zamknięte nadwozie i pasy bezpieczeństwa).

Ustawa o kierujących wejdzie w życie po upływie roku od dnia ogłoszenia; inne terminy wejścia w życie niektórych postanowień zaprezentowano przy ich omawianiu.
Prawa jazdy według nowego wzoru, odpowiadającego wymogom Unii Europejskiej, wydawane będą poczynając od 19 stycznia 2013 r. Uprawnienia do kierowania pojazdami nadawane według dotychczasowych przepisów oraz wydawane przed tą datą będą podlegać wymianie. Do dnia 18 stycznia 2013 r. wydawane będą również - na dotychczasowych zasadach - karty motorowerowe, dla zainteresowanych osób w wieku od 13 do 18 lat. Dla wymiany praw jazdy wydawanych do 18 stycznia 2013 r. przewidziano termin od 19 stycznia 2028 r. do 18 stycznia 2033 r. - według terminarza określonego przez właściwego ministra, lub termin wcześniejszy - na wniosek posiadacza prawa jazdy.

Ustawa z dnia 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. nr. 92 poz. 530 z 2011r.)

W Dzienniku Ustaw nr 92 z dnia 6.05.2011 r. została opublikowana kolejna nowelizacja ustawy "Prawo o ruchu drogowym" oraz ustawy o kierujących pojazdami, zmieniając niektóre definicje oraz szczegółowe zasady korzystania z rowerów w ruchu drogowym.

Definicja roweru poszerzona została - zgodnie z nowościami rynkowymi - o rower z pomocniczym silnikiem elektrycznym o mocy do 250 W, zasilany prądem o napięciu do 48 V, który automatycznie odłączy się po przekroczeniu prędkości 25 km/godz. Zdefiniowany został "wózek rowerowy" - jako rower o szerokości powyżej 0,9 m. Zalegalizowano także ciągnięcie przez rowerzystę "przyczepki osobowej" przeznaczonej do przewozu małego dziecka. Ze sformułowań ustawowych wynika, że jeżeli wózek rowerowy lub przyczepka do przewozu dzieci nie przekroczy szerokości 0,9 m - będą traktowane jako rower i mogą poruszać się na drodze dla rowerów, na wydzielonym dla rowerów pasie ruchu, a w szczególnych przypadkach - na chodniku dla pieszych. Jeżeli szerokość takiego "pojazdu rowerowego" przekroczy 0,9 m - kierujący nim powinien korzystać wyłącznie z jezdni. Łączna długość roweru i przyczepy lub wózka rowerowego i przyczepy nie może przekraczać 4 m.

Uprawnienia Do kierowania. wózkiem rowerowym, rowerem wieloosobowym oraz przewożenia rowerem lub wózkiem rowerowym innej osoby wymagane jest ukończenie 17 lat - pod warunkiem posiadania karty rowerowej lub prawa jazdy. Osoby nie posiadające dodatkowych uprawnień mogą kierować rowerem, wózkiem rowerowym lub rowerem z przyczepą dopiero po ukończeniu 18 lat. Karta rowerowa może być uzyskana przez osoby nieletnie po ukończeniu 10 lat. Dokument wydaje dyrektor szkoły podstawowej lub ponadpodstawowej - po wykazaniu się przez zainteresowanego niezbędnymi wiadomościami i umiejętnościami. Kartę motorowerową na dotychczasowych zasadach mogą otrzymywać 13-latki, ale tylko do stycznia 2013 r; później zastąpi ją prawo jazdy kategorii AM wydawane osobom które ukończyły 14 lat. Dzieci w wieku poniżej 10 lat - mogą jeździć rowerem na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu wyłącznie pod opieką osób dorosłych. Dzieci starsze - nie posiadające karty rowerowej - na drogach tych nadal powinny korzystać z rowerów jedynie pod nadzorem osób dorosłych.

Jazda po chodniku i drodze dla pieszych. Przepisy dopuściły możliwość jazdy rowerem po chodniku, a także drodze przeznaczonej dla pieszych, w trzech przypadkach:

w razie sprawowania opieki nad kierującym rowerkiem dzieckiem do lat 10,

gdy szerokość chodnika przekracza 2 m, zaś na przyległej do chodnika jezdni ruch pojazdów dozwolony jest z prędkością przekraczającą 50 km/godz. a nie wydzielono odrębnej drogi dla rowerów,

jeżeli warunki pogodowe (śnieg, ulewa, porywisty wiatr) zagroziłyby bezpieczeństwu rowerzysty jadącego jezdnią. Rowerzysta jadący chodnikiem jest przy tym zobowiązany do jazdy wolnej i ostrożnej, oraz ustępowania miejsca pieszym.

Jazda obok siebie. W myśl znowelizowanych przepisów dopuszczalna jest - wyjątkowo - jazda rowerem po jezdni obok innego roweru lub motoroweru - jeżeli nie utrudni to jazdy innym kierującym i nie zagrozi bezpieczeństwu ruchu.

Wyprzedzanie przez rowerzystę. Dopuszczalne jest wyprzedzanie przez rowerzystę innego niż rower powoli jadącego pojazdu z jego prawej strony.

Na drogach pozbawionych chodników i wydzielonych pasów dla rowerów, zaopatrzonych jedynie w jezdnie i pobocza, rowerzyści nadal obowiązani są poruszać się na poboczu - chyba że nie nadawałoby się ono do jazdy, lub ruch roweru utrudniał poruszanie się pieszym.

Uchylony został przepis, zabraniający rowerzyście znajdującemu się na przejeździe dla rowerzystów wjeżdżania bezpośrednio przed jadący pojazd. Obecnie kierujący pojazdem - jeżeli skręca w drogę poprzeczną - musi ustąpić pierwszeństwa rowerzyście jadącemu na wprost po jezdni, pasie ruchu dla rowerów lub jakiejkolwiek części drogi, którą pojazd skręcający zamierza opuścić.

Ustawa wprowadziła pojęcie "śluzy rowerowej". Jest to oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi część jezdni na wlocie do skrzyżowania, przeznaczona wyłącznie dla rowerzystów oczekujących na wjazd na skrzyżowanie ze względu na wymogi pierwszeństwa przejazdu lub sygnały świetlne. W śluzie tej rowerzyści zajmą miejsce stosownie do dalszego kierunku jazdy (wprost lub manewru skrętu), a kierujący innymi pojazdami będą obowiązani do umożliwienia rowerom bezpiecznego wjazdu na skrzyżowanie i opuszczenia jego. W obrębie śluzy zatrzymanie innego pojazdu - oprócz roweru lub wózka rowerowego - w oczekiwaniu na możliwość wjazdu na skrzyżowanie - zostało zabronione.

Zmiany wprowadzone omawianą ustawą obowiązują od dn. 20.05.2011.
W tej samej ustawie znowelizowano ponadto kilka artykułów "Ustawy o kierujących pojazdami" z dn. 5.01.2011 r. dot. warunków badania w celu ustalenia zawartości w organiźmie alkoholu oraz środka działającego podobnie do alkoholu.